İnsanların çeşitli hastalıklar ya da kazalar sonunda, bazı organları kısmen ya da tamamen görev yapamaz duruma gelebilir. Bu durumdaki insan sağlıklı şekilde yaşayamaz ya da yaşamı sona erebilir.
Örneğin böbreklerin tam olarak görev yapamaması sonunda insan, haftada birkaç kez yapay böbrek (diyaliz) makinesine bağlanarak yaşayabilir. Diğer organlar için ise-böyle bir olanak da yoktur.
Nakli yapılabilen bir organı çalışmaÂyan hasta için tek kurtuluÅŸ yolu, çalışmayan organı saÄŸlıklı organla deÂÄŸiÅŸtirmektir. ÇoÄŸunlukla saÄŸ ya da yeni ölmüş bir insanın saÄŸlam doku ya da organını alarak bir hastaya aktarılmasına doku veya organ nakÂli (transplantasyon) denir. Doku nakli, bir insanın vücudunun bir bölgeÂsinden baÅŸka bir bölgesine taşınması ÅŸeklinde de yapılabilir.
organ nakli
Ä°nsanın saÄŸlam organlarının alınıp organ nakli gereken bir insanÂda kullanılmak üzere izin verilmesi ve bunun belgelenmesi doku ya da organ bağışıdır. Ä°nsancıl duygularla ve gönüllü olarak yapılan doku ve organ bağışı sonucu hasta bir insanın normal yaÅŸama dönmesi saÄŸlaÂnır. Ancak bunun için gerekli koÅŸul, verici ve alıcının doku özelliklerinin uyumudur. Bunun yanında da vericide; kanser, ÅŸeker vb. hastalıklarla yaygın bir enfeksiyon durumu olmamalıdır.
Ä°lk kez 1975 yılında, bugünkü anlamıyla baÅŸarılı böbrek nakli yapılmıştır. Böylece baÅŸlayan doku ve organ nakli çaÂlışmaları sürekli geliÅŸerek yaygınlaÅŸmıştır. Gününüzde; böbrek^ karaciÄŸer, akciÄŸer, kalpi pankreas, kemik, kemik i nea, deri ve saçjıaklinin yanında en yaygın ola[ak da kan bağışı ve nakli yapılabilmektedir.
Ãœlkemizde yaklaşık % 6 oranında organ nakli gereken hasta varçlır. Bunların saÄŸlıklarına kavuÅŸturulmasının tetyolu, organ nakli yapılmasıdır. Bunun içirl de doku ve organlarını verecek insanlar-gerekir. Organ ve doku naklinin hangi koÅŸularÂda ve nasıl yapılacağı, 29.05.1979 tarih ve 2238 sayılı “Organ ve Doku Ahnması, Saklanması,. Aşılanması ve Nakline Ä°liÅŸkin Yasa” ile düzenlenmiÅŸtir. Ayrıca, doku ve organ naklinin dinimizdeki yeri de 06.03.1980 tarih ve 396 sayılı Diyanet Ä°ÅŸleri BaÅŸÂkanlığı Din Ä°ÅŸleri Yüksek Kurulu kararıyla açıklanmıştır. Doku ve organ naklinin yapılabileceÄŸini bildiren t>u karara göre;
* Zorunlu ve ölümcül durumdaki bir hastanın hayatının kurtarılması,\
?* Hastanın, ancak doku ya da organ nakliyle yaşayabileceğini gösteren hekim raporunun bulunması,
v * Doku ya da organı alınacak kişi yaşarken kendi isteğiyle bağış yapması gerekmektedir. Yaşamı sona ermiş kişinin de sağlığında izin vermiş olması ya da akrabalarının izninin olması gerekmektedir.
Doku ve organ alınması, ya gönüllü vericiden ya da beyinjpjümü gerçekleÅŸmiÅŸ saÄŸlıklı kiÅŸiden yapılabilir. KiÅŸinin beÂyin ölümünün gerçekleÅŸtiÄŸi tıbbi olarak saptandıktan sonra geçerli süre içerisinde organ nakli yapılabilir. Ölen kiÅŸiden organ nakli yapılabilmesi, kiÅŸinin saÄŸlığında (18 yaşını doldurunca), en az iki tanık huzurunda açık, bilinçli ve tesirden uzak olarak önceden verilmiÅŸjazılı ve imzalı izniyle olabilir. En az iki tanık önünde sözlü olarak beyan edip imzaladığı tutanağın bir heÂkim tarafından onaylanmasıyla da olabilir. Bu koÅŸullar içinde yapılacak doku ve organ bağışının yaÅŸama ÅŸansı kalmamış bir insanı yaÅŸama döndürebileceÄŸi unutulmamalıdır.
Ülkemizde, doku ve organ nakli konusundaki hukuksal durumla yasanın emrettiği ve yasakladığı durumlar aşağıda- ? ki gibidir:
* Tedavi, tanı ve bilimsel amaçlarla organ ve doku alınması, saklanması aşılanması ve nakli, ilgili yasaya göre yapılır. y
* Bir bedel ya da baÅŸkaca çıkar karşılığı organ ve doku alınması ve satılması yasaktır. Ancak insani nedenlerle yaÂpılabilir.
* Bilimsel, istatistiksel ve haber niteliğindeki bilgi dağıtımı dışında organ ve do§ku alınması ve verilmesine ilişkin her/ türlü reklam yasaktır.
* 18 yaşını doldurmamış ve doÄŸruyu yanlıştan ayıramayan kiÅŸilerden organ ve doku alınmaz. Ancak iki yaşından sonÂra çocuklardan anne ve babanın onayıyla doku ya da organ alınabilir.
doku bagısı nrde