Donma, uzun süre aşırı soÄŸuk ortamda kalmaya baÄŸlı olarak kan dolaşımının bozulup vücut sıcaklığının azalması sonucu oluÅŸur. Buna baÄŸlı olarak vücudun katılaÅŸması ÅŸeklinde ortaya çıkan bir durumdur. Kısaca donma, vücudun ürettiÂÄŸinden çok ısı kaybetmesi sonucu gerçekleÅŸir.
Donma olayları, vücudun tümünde olan genel donma ve belirli organlarda (el, ayak, burun, kulak gibi) olan bölgeÂsel donma olmak üzere ikiye ayrılır. Genel donma, baÅŸlangıçta hâlsizlik, görme bozukluÄŸu, uyuÅŸukluk, baÅŸ aÄŸrısı ve çok fazÂla derecede uyuma isteÄŸi ÅŸeklinde belirtiler verir. KonuÅŸma, hareket ve algılama yeteneÄŸi yavaÅŸlayıp zamanla bilinç kayboÂlur.
Bölgesel donmalar ise organlarda sertlik, soÄŸukluk, duyu azalması, renk deÄŸiÅŸmesi , ÅŸeklinde belirtilerle baÅŸlar. Organ önce kızarır, morarır ve sonraları mumsu bir görünüm alır. El ve ayak donmalarında ÅŸiddetli bir aÄŸrı olur. Donma olayı, vücudun dışarıya doÄŸÂru geniÅŸ yüzeyli kısımları olan burun, kulak, el, ayak gibi uç kısımlarından baÅŸlar.
Donmaya baÅŸlamış ya da donmuÅŸ kiÅŸilere yapılacak ilk yardım uygulamaları şöyÂle sıralanabilir:
* Donan kiÅŸinin uyuması engellenerek birdenbire sıcakla temas ettirilmeden seÂrin bir yere yatırılır. Giysileri çıkarılarak üzeri örtülür.* Solunumu durmuÅŸsa hemen yapay solunum uygulanır.
* Donan kiÅŸinin vücudu, üzeri açılmadan yavaÅŸ yavaÅŸ masaj ve ovma hareketleÂriyle ısıtılmaya çalışılarak vücut hareketlendirilir. Ovma hareketi, ılık suya batırılmış bezÂle yapılabilir.
* Donan kiÅŸiye azar azar sıcak ve bol ÅŸekerli içecekler verilir. Bu arada kesinlikÂle alkollü içki verilmemelidir. Hasta kendine gelinceye kadar bu uygulamalar sürdürülür. Bu arada en yakın saÄŸlık kuruluÅŸuna ulaÅŸtırılır.
Yanık, organizmada fiziksel etkiler (ateş, sıcak sıvı, buhar, güneş ışınları gibi), kimyasal maddeler (asit, baz gibi) ve elektrik akımıyla oluşan deride kızarma, su toplanması, ağrı ve doku yıkımları şeklindeki yaralanmadır. Bu olay sıcak sıvılar ve sıcak su buharı nedeniyle oluşmuşsa buna özel olarak haşlanma denir.
