Ä°nsanın hücre, doku ya da organlarının iÅŸleyiÅŸinin bozulması ya da çalışmaz duruma gelmesiyle hastalık oluÅŸur. HasÂtalığa yol açan mikroorganizmaların herhangi bir yolla vücuda girerek genel ya da yerel olarak geliÅŸip yayılmasıyla enfeksiÂyon ortaya çıkar. Bu tanıma göre enfeksiyon her zaman hastalık demek deÄŸildir. Bir süre belirti göstermeden hastalık etkeÂnini vücudunda taşıyan bireyler taşıyıcıdır..ÖrneÄŸin bazı insanlar vücudunda sarılık (hepatit) virüsü taşıdıkları hâlde sanlık belirtisi görülmeyebilir. Bu insanlara “taşıyıcı” denir.
Vücudunda enfeksiyon olan, yani enfekte olmuÅŸ insandaki yüksek ateÅŸ, hâlsizlik, öksürük, ishal, kusma, burun akınÂtısı gibi fiziksel durumlar, enfeksiyon hastalıklarının önemli belirtileridir. Hastalık etkenlerinin üzerinde yaÅŸadığı ve bulunÂduÄŸu canlılara konak adı verilir. ÖrneÄŸin verem mikrobu, insanların vücudunda bulunabildiÄŸi için insan verem mikrobunun bir konağıdır.
Her canlının yaÅŸamdaki temel amacı, yaÅŸamını kendine özgü ÅŸekilde sürdürmek ve neslinin devamını saÄŸlamak için üremektir. Ä°nsan vücudunda yaÅŸayan biyolojik etÂkenlerin amacı da budur. Yoksa bunlar, insanı (konağı) hasta etmek için insan vücudunÂda yaÅŸamazlar. Böyle canlılar, solunum yolu, sindirim organları ya da derideki yara ve çatlaklardan insan vücuduna girdiklerinde bu canlılarla insan vücudu arasında bir denÂge kurulur. Zamanla bu denge insanın lehine bozulursa (vücut yeterli dirence sahipse), insanın vücudunda bulunan canlılar yaÅŸayıp çoÄŸalamaz, yani hastalık yapamazlar. Çünkü hastalık etkenleri çoÄŸunlukla vücudun savunma sistemi tarafından zararsız duÂruma getirilir. EÄŸer denge insanın aleyhine bozulursa (vücut yeterli direnç gösteremez-se) hastalık oluÅŸur. Bu ÅŸekilde, insanı (baÅŸka canlılar da olabilir) konak olarak kullanıp onda hastalık yapan parazit, bakteri mantar ve virüs gibi etkenlere hastaÂlık etkeni denir.
Bir hastalık etkeninin hastalık yapabilmesi için üremesi, dokulara saldığı zararlı maddelerin organ ve dokuların normal çalışmasını bozması, böylece hastalık belirtileriÂni ortaya çıkarması gerekir.
Hastalık etkenleri insanın vücuduna girdikten sonra bir organa yerleÅŸir, o orÂganda normal metabolik faaliyetlerini sürdürerek ürerler ve sonra vücuda yayılırlar. Bundan sonra da vücutta hastalık belirtileri görülmeye baÅŸlar. Bu ÅŸekilde, hastalık etÂkenlerinin vücuda girmesiyle hastalık belirtilerinin ortaya çıkması arasında geçen zaÂmana kuluçka süresi denir. Kuluçka süresi, hastalık etkeninin çeÅŸidi ve miktarı ile kiÂÅŸiden kiÅŸiye deÄŸiÅŸir. Bazı hastalıkların kuluçka süreleri yaklaşık olarak verilmiÅŸtir. Her hastalıkta farklı olan kuluçka süresinin bilinmesi, hastalık etkenine karÂşı mücadeleyi kolaylaÅŸtırır.
Hasta ve enfekte olmuÅŸ kiÅŸiler, hastalık etkeninin kaynağıdır. Bunlar etkeni çevÂrelerine yayarlar. Yayma olayı enfekte kiÅŸilerde sürekli olmaz. Hasta kiÅŸiler iyileÅŸtikten sonra hastalık etkenini yaymazlar. Hastalık etkeninin çevreye yayılarak baÅŸka bir insaÂna, yani kaynaktan saÄŸlam kiÅŸiye geçebildiÄŸi (bulaÅŸabildiÄŸi) zaman aralığına bulaÅŸma
